O autorze
StartUp Hub Poland (SHP) jest fundacją non-for-profit powołaną w 2012 roku w celu tworzenia międzynarodowego środowiska specjalistów, wynalazców i pionierów innowacyjnego biznesu w Polsce. Fundacja tworzy warunki dla największych talentów inżynieryjnych i biznesowych z regionu Europy Środowo-Wschodniej do zbudowania silnego teamu, weryfikacji założeń biznesowych i technologicznych, by inspirujące projekty przekształcać w dobrze zorganizowane przedsiębiorstwa walczące o globalne rynki. Razem z NCBiR oraz Giza Polish Ventures Fundacja organizuje kapitał zalążkowy (do 6mln złotych) dla wynalazców z zagranicy chcących wystartować w Polsce oraz Polaków-emigrantów rozważających powrót do kraju.

Interesujesz się inwestycjami w innowacyjne projekty? Rozwojem sektora startupowego i funduszy VC zarówno w Polsce jak i w krajach Europy Środkowo-Wschodniej? Branżą nowych technologii i wiedzą z dziedziny zakładania własnego startupu, komercjalizacji badań i rozwoju biznesu? Czytaj o nas w InnPoland!

Ograniczenie dostępu do finansowania dla ryzykownych startupów

Fundusze seed i VC do połowy 2017 roku ujawnią Komisji Nadzoru Finansowego swoje polityki i strategie inwestycyjne i złożą wnioski o wpis do rejestru zarządzających alternatywnymi spółkami inwestycyjnymi. Nowe kompetencje KNF dają jej prawo oceniać, czy fundusz prowadzi działalność w sposób należycie zabezpieczający interes inwestorów. Jeśli fundusz uzyska negatywną ocenę, wniosek o wpis do rejestru zostanie odrzucony. Na ile KNF ograniczy swobodę inwestycyjną technologicznych funduszy seed i VC?

Nowe obowiązki zarządzających mniejszymi funduszami inwestycyjnymi i nowe kompetencje Komisji Nadzoru Finansowego określają przepisy znowelizowanej ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi), która wdraża do polskiego systemu prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010
Zmiany te dotyczą w szczególności podmiotów zarządzających większością polskich technologicznych funduszy seed i VC, na które został nałożony obowiązek uzyskania stosownego wpisu w rejestrze oraz szereg innych obowiązków. Prowadzenie działalności bez takiego wpisu od połowy 2017 roku będzie niedozwolone i zagrożone karą grzywny albo pozbawienia wolności.




Niska wartość aktywów funduszu – uproszczone obowiązki

Fundusze seed i VC są w rozumieniu ustawy Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi („ASI”) tj. rodzajem alternatywnego funduszu inwestycyjnego („AFI”) prowadzonym w formie spółki kapitałowej, spółki komandytowej, albo spółki komandytowo-akcyjnej, w której jedynym komplementariuszem jest spółka kapitałowa. Wyłącznym przedmiotem działalności spółki, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie, jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów, aby następnie w ich imieniu lokować je zgodnie z określoną polityką inwestycyjną. Zarządzającym ASI jest natomiast podmiot, który taką spółką zarządza.

ASI zobowiązane są uzyskać zezwolenie na wykonywanie działalności, jeżeli łączna wartość aktywów wchodzących w skład portfeli ASI, którymi zamierza zarządzać lub zarządza menedżer ASI, przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 100 000 000 EUR, a w niektórych przypadkach równowartość kwoty 500 000 000 EUR.

Natomiast zarządzający portfelami inwestycyjnymi o niskiej wartości tj. nie przekraczającej ww kwot, mogą wykonywać działalność bez zezwolenia, ale po uzyskaniu wpisu w rejestrze zarządzających ASI.

Na wszystkie fundusze ustawa nakłada szereg nowych istotnych obowiązków. W przypadku większych funduszy są to obowiązki dotyczące m.in zapewnienia odpowiednich kwalifikacji członków zarządu, implementacji systemu kontroli wewnętrznej czy spełnienia wymogów dotyczących rozmiaru kapitału własnego i kapitału początkowego. Mniejsze ASI natomiast powinny m.in. używać w obrocie oznaczenia „alternatywna spółka inwestycyjna” lub skrótu tego oznaczenia czyli „ASI”, posiadać właściwie przygotowaną politykę inwestycyjną określającą sposób lokowania aktywów ASI, a także strategię inwestycyjną, które są określane w dokumentach założycielskich ASI oraz innych istotnych dokumentach, monitorować łączną wartość aktywów wchodzących w skład portfeli inwestycyjnych alternatywnych spółek inwestycyjnych, którymi zarządza, oraz obliczać ją co najmniej raz na 12 miesięcy.

Należy podkreślić, że obowiązki te dotyczą większości polskich funduszy VC, funduszy zalążkowych w tym funduszy działających w ramach publiczno-prywatnych programów typu BRIdge Alfa.


Wpis do rejestru

Wpisowi do jawnego rejestru podlega firma i adres siedziby zarządzającego ASI. Aby uzyskać wpis, zarządzający powinien złożyć do KNF wniosek o wpis do którego załącza się szereg dokumentów takich jak statut lub umowę spółki, dane osób odpowiedzialnych za zarządzanie ASI, opis alternatywnych spółek inwestycyjnych wraz ze wskazaniem nazw tych spółek, którymi wnioskodawca zamierza zarządzać czy też opis polityki inwestycyjnej oraz strategii inwestycyjnej każdej z tych spółek. KNF dokona oceny złożonych dokumentów, a w szczególności polityki i strategii inwestycyjnej pod względem formalnym oraz merytorycznym.

Zgodnie z nowymi przepisami Komisja może odmówić wpisu jeśli złożone przez zarządzającego ASI dokumenty nie są zgodne pod względem treści ze standardami ustalonymi w odrębnych przepisach m.in. dotyczącymi sposobów obliczania łącznej wartości aktywów wchodzących w skład portfeli inwestycyjnych ASI czy wyznaczającymi obowiązkowe elementy strategii inwestycyjnej.

Ponadto KNF przyznano kompetencję do uznaniowej oceny wystąpienia dwóch rodzajów okoliczności i na ich podstawie odmowy wpisu w rejestrze. Jeśli z wniosku lub załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawca może wykonywać działalności z naruszeniem zasad uczciwego obrotu lub w sposób nienależycie zabezpieczający interes inwestorów ASI, KNF odmówi wpisu zarządzającego w rejestrze. Treść ogólnego sformułowania „uczciwego obrotu” jest możliwa do ustalenia w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądów i prac doktryny. Bardziej kontrowersyjna jest przesłanka „nienależytego zabezpieczenia interesu inwestorów” jako podstawa odmowy dokonania wpisu. Daje ona KNF kompetencje do stwierdzenia, że architektura ryzyk inwestycyjnych przyjęta przez dany fundusz nienależycie zabezpiecza interesy inwestorów, mimo że inwestorzy zaakceptowali politykę funduszu podpisując umowę inwestycyjną z funduszem i lokując weń swój kapitał.

Należy podkreślić, że prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu może rodzić poważne konsekwencje dla podmiotu zarządzającego lub członków jego zarządu. Nowe przepisy przewidują odpowiedzialność karną w postaci grzywny do 5.000.000,00 zł albo kary pozbawienia wolności do lat 5, albo obu tych kar łącznie. Ustawodawca wprowadził zatem istotną odpowiedzialność osobistą członków zarządów spółek inwestycyjnych i innych osób zarządzających AFI z naruszeniem przepisów ustawy.


Mniejsza swoboda w decyzyjności funduszy?

Czy nowelizacja wpłynie tylko na formalno-administracyjny aspekt funkcjonowania funduszy (zobowiązując te podmioty do zapewnienia standardów w przygotowaniu strategii, polityki inwestycyjnej i metod obliczania wysokości aktywów), czy też wpłynie na biznesowe decyzje funduszy, pokaże praktyka stosowania znowelizowanych przepisów przez KNF. Warto przypomnieć tu o kontekście powstania nowych przepisów. Kryzys finansowy, na który szybko zareagowały organy ustawodawcze UE stał się impulsem do zaostrzenia reguł funkcjonowania nie tylko dużych funduszy inwestycyjnych, ale także mniejszych spółek prowadzących działalność inwestycyjną w UE. Wprawdzie pojedyncza działalność każdego z funduszy niewielkich rozmiarów nie ma bezpośredniego wpływu na stabilność gospodarki, to pewne procesy występujące równolegle w wielu z nich mogą wywołać taki efekt. Poprzez merytoryczną ocenę polityk i strategii inwestycyjnych funduszy ubiegających się o wpis do rejestru AFI, KNF może do pewnego stopnia kształtować dopuszczalny przez fundusze inwestycyjne poziom ryzyka inwestycyjnego. W konsekwencji może to wpłynąć na dobór przez fundusze projektów do finansowania, szczególnie w zakresie tych obarczonych wysokim ryzykiem. Pozostaje mieć nadzieję, że oceniając fundusze, KNF potwierdzi wysoki poziom wiedzy o standardach akceptowalnych ryzyk w technologicznych funduszach seed i VC. Oceniając bowiem kryterium zabezpieczenia interesów inwestorów, trzeba poruszać się w sferze oceny już z założenia wysokich ryzyk inwestycyjnych, jakimi obarczony jest ten rodzaj inwestycji. Niemniej postawienie jasnej granicy dopuszczalnego ryzyka może okazać się niełatwe.

***

Olga Majchrak – Członek Zarządu Fundacji Startup Hub Poland, Of Counsel w kancelarii prawnej Destrier, Członek Towarzystwa Akademickiego Instytutu Allerhanda, była członek zarządu technologicznego zalążkowego funduszu inwestycyjnego. Specjalizuje się w inwestycjach w nowe technologie oraz problematyce zarządzania funduszami VC oraz ich spółkami technologicznymi.
Trwa ładowanie komentarzy...